1 yaş, bebeğinizin dünyayla kurduğu ilişkinin yön değiştirmeye başladığı önemli bir dönemdir. Çünkü bu dönemde bebeğiniz artık sadece izleyen biri değil; dokunmak, tutmak, denemek ve tepki vermek isteyen küçük bir kaşiftir. Bu nedenle de hareketleri daha cesur, tepkileri daha nettir. Ancak hala yetişkin kontrolüne ve güvenli alanlara ihtiyaç duyar.
1 yaşındaki bebeğiniz, bir gün sehpanın kenarına tutunup ayağa kalkarken ertesi gün elinizden destek alarak birkaç adım atmak isteyebilir. Bunun yanı sıra bu dönemde bir gün sadece sesler çıkarırken başka bir gün bir kelimeyi tekrar ettiğini fark edebilirsiniz. Bu küçük değişimler ise 1 yaş gelişim döneminin doğal ve beklenen parçalarıdır. Peki, bu dönemde hangi alanlarda ne tür gelişimler gözlemlenir?
Gelin, 1 yaşındaki bebeğinizin gelişimine daha yakından bakalım.
1 Yaşında Bebeğin Gelişiminde Neler Gözlemlenir?
Tabii ki her bebeğin gelişimi kendine özgüdür. Yine de çocuk gelişimi alanında yapılan çalışmalar, 1 yaş civarında sıkça gözlemlenen bazı becerileri ebeveynler için yol gösterici olarak sunar. Bu göstergeler ise bir “Yapılması gerekenler listesi” değil, çocuğun gelişimini gözlemleyebilmek için bir çerçevedir.
UNICEF’in de belirttiği gibi 1 yaş, bebeklerin artık resmen büyümeye başladığı bir dönüm noktasıdır. Çünkü bu dönemde bebek, genellikle ilk adımlarını atmaya başlar. Yürümeye başlamasıyla da daha aktif ve meraklı bir şekilde çevrelerini keşfeder. Bunun yanı sıra iletişim açısında da artık daha aktif olma eğilimi gösterir. Ses çıkarma dışında sözcükler kullanma, 1 yaşla beraber bebeğinizde daha aktif bir şekilde gözlemlenebilir.
Çocuğunuzun bu dönemdeki gelişimi daha iyi anlayabilmek için süreci birkaç başlık altında ele alalım.
Sosyal ve Duygusal Gelişim
1 yaşındaki bebekler, kendilerini güvende hissettikleri kişilerle daha güçlü bağlar kurmaya başlar. Bu dönemde duygular hala beden yoluyla ifade edilir. Bu nedenle de ağlama, ses çıkarma, bedenini size doğru uzatma gibi tepkiler sık görülür.
Bir yaşındaki çocuğunuzun çevresindeki insanlarla bağlantı kurmayı öğrenme yollarından bazıları ise şunlardır:
-
Hikaye dinlemek istediğinde size bir kitap uzatır.
-
Anne babaları yanlarından ayrıldığında ağlar.
-
Yabancılara karşı çekingendir.
-
Giyinmeye yardımcı olmak için kolunu veya bacağını uzatır.
-
En sevdiği oyuncakları olabilir.
-
Dikkatinizi çekmek için sesleri tekrarlar.
Bu davranışlar, bebeğin sosyal dünyayı tanımaya başladığını gösterir. Ayrılık tepkileri ya da huzursuzluklar ise bu dönemde oldukça yaygındır ve bağlanmanın bir parçasıdır.
Dil ve İletişim Gelişimi
1 yaş civarında dil gelişimi henüz sözel üretimden ziyade anlama ve iletişim kurma isteği üzerine kuruludur. Bebekler kelimeleri söylemeden önce onları anlamaya ve doğru bağlamda kullanıldığını fark etmeye başlar.
Bu dönemde dil ve iletişim konusunda sıkça gözlemlenen gelişmeleri şu şekilde sıralayabiliriz:
-
Basit kelimeleri (anne, baba gibi) söylemeye ya da tekrar etmeye çalışır.
-
Söylenen bazı kelimeleri ve yönergeleri anlar.
-
İstediği nesneyi işaret ederek anlatır.
-
Sesler, mimikler ve beden hareketleriyle iletişim kurar.
Bu gelişmelerden de anlaşıldığı gibi 1 yaş için çocuğun konuşma yeteneği ve telaffuz edebildiği kelime sayısı değil, iletişime girme isteği gelişimin önemli göstergesidir.
Bilişsel Gelişim
Bilişsel gelişim, bebeğin çevresini anlamlandırma biçimiyle ilgilidir. 1 yaşındaki bebeklerde ise nesnelerle ilişkiler yeni yeni yapılanmaya başlar.
Bu dönemde bebeğiniz;
-
Hareketleri ve jestleri taklit eder.
-
Nesneleri birbirine çarparak ses çıkarabilir.
-
Saklı şeyleri bulur.
-
Sesli söylendiğinde doğru nesneye bakar.
-
Basit yönergeleri takip edebilir ve nesneleri yardım almadan bırakabilir.
-
Nesneleri kaplara koyup çıkarabilir.
Örneğin bir oyuncağı yere attığında ses çıktığını fark edip bunu tekrar etmesi ya da sizi izleyip benzer bir hareket yapması, 1 yaş civarında bilişsel gelişimin doğal göstergeleridir.
Hareket ve Fiziksel Gelişim
1 yaş, hareket becerilerinin hazırlık ve geçiş dönemidir. Bu dönemde bebekler henüz tam dengeli olmasalar da hareket etme istekleri oldukça yüksektir.
Bu dönemde bebekte sıkça gözlemlenen bazı davranışları şu şekilde sıralayabiliriz:
-
Ayağa kalkmak için doğrulur.
-
Mobilyalara tutunarak yürüyebilir.
-
Bardaktan içecek içebilir ve diğer nesneleri doğru şekilde kullanmaya başlayabilir.
-
Başparmağı ve işaret parmağı arasında küçük yiyecek parçaları gibi nesneleri tutabilir.
Kısacası bu dönemde çocuğunuz sizden veya mobilyalardan yardım almadan ayağa kalkabilir ve kendi başına yürümeye başlayabilir. Çocuğunuz yürümede daha iyi hale geldikçe merdivenlere, hatta mobilyalara bile tırmanabilir.
Ancak unutmayın ki 1 yaş, ilk adımların atılabileceği bir dönem olduğu gibi aynı zamanda bir hazırlık dönemidir. Yani bağımsız yürüme bazı bebeklerde bu dönemde başlasa da çoğu bebek için bu hala bir hazırlık süreci olabilir.
Çocuğunuzun Gelişimini Desteklemek İçin Neler Yapabilirsiniz?
1 yaşındaki çocuk için öğrenme, planlı etkinliklerden daha çok deneme ve keşfetme anlarında gerçekleşir. Bu nedenle günlük hayatın içinde sunacağınız küçük fırsatlarla çocuğunuzun hem motor gelişimini hem de iletişim becerilerini destekleyebilirsiniz.
Koy-Çıkar Oyunları Oynayın
Çocuğunuza içine nesneler koyabileceği ve tekrar çıkarabileceği kaplar verebilirsiniz. Bu bir kutu, bir sepet ya da mutfakta kullandığınız güvenli bir kap olabilir. Çocuklar bu nesneleri kendi başlarına çıkarıp geri koymayı defalarca denemek ister. Bu tekrarlar, el-göz koordinasyonunun gelişmesi ve el kaslarının güçlenmesi için oldukça değerlidir.
Üst Üste Bloklar Dizin
Çocuğunuza üst üste koyabileceği bloklar, kaplar ya da yumuşak nesneler sunun. Bazen birkaç tanesini dizmeyi başarır, bazen daha fazla denemek ister. Çoğu zaman da yaptığı kuleyi devirmekten büyük keyif alır. Bu oyun sadece ince motor becerileri değil, neden-sonuç ilişkisini ve dengeyi keşfetmesini de destekler.
Basit Sorular Sorun
Bu dönemde çocuğunuza kısa ve net sorular sorabilirsiniz. Sözcüklerle ya da jestlerle verdiği her yanıt, onun iletişim kurma isteğinin bir göstergesidir. Yanıtlarına karşılık vermek ve konuşma girişimlerini sürdürmek, dil gelişimi için güçlü bir teşviktir.
Ayrıca basit soruları eğlenceli oyunlara dönüştürmek, çocuğun ilgisini canlı tutar. “Ayak parmağın nerede?” ya da “Ağaç nerede?” gibi sorularla hem bedeni hem de çevresini fark etmesini sağlayabilirsiniz.
Çevresindeki Dünyayı Birlikte Keşfedin
Doğada yürürken, bir resme bakarken ya da evin içinde dolaşırken gördükleriniz hakkında konuşmayı deneyin. “Ağaç”, “kedi”, “top” gibi basit kelimelerle çevreyi adlandırmak, çocuğun hem kelime dağarcığını hem de dikkatini destekler. Bu konuşmalar sırasında çocuğunuzun hareket etmeye ve çevreyi keşfetmeye istekli olduğunu fark edebilirsiniz.
Yaptıklarına İsim Verin
Çocuğunuz bir kutuyu doldururken ya da bir nesneyi taşırken yaptığı işi kelimelere dökmek çok etkilidir. Çünkü “Kutuyu dolduruyorsun.” gibi basit cümleler, çocuğun davranışlarıyla kelimeler arasında bağ kurmasına yardımcı olur. Aynı zamanda yaptığı şeyin fark edildiğini hissetmesi, özgüvenini destekler.
Günlük Rutinleri İletişim Fırsatına Dönüştürün
Beslenme, banyo ya da yanınızda bir şeyler yaparken onunla sohbet etmeye devam edin. Başta söylediklerinizi tam olarak anlamasa bile kısa süre içinde kelimelere ve tonunuza tepki verdiğini fark edebilirsiniz. Zamanla basit yönergeleri takip etmeye başlaması da bu sürecin doğal bir parçasıdır.
Kısacası 1 yaşındaki bir çocuğun gelişimini desteklemek; onu yönlendirmekten çok yanında olmak, denemesine izin vermek ve yaptığı her küçük keşfi fark etmekten geçer.
|
Uzman Görüşü Bebeklerin öz saygısını ve öz güvenini artırmak için çocuğunuzun öğrenme sürecine her zaman olumlu bir yaklaşım sergileyin. "Hayır", "Kötü", "İyi değil" demek yerine daha sık "Evet", "İyi", "Aferin" demeye çalışın. |
Unutmayın ki 1 yaş, aslında büyümenin başlangıcıdır. Ancak bebeğiniz büyürken her gün yeni bir beceri kazanmak zorunda değildir. Bazen sadece tekrar eder, bazen izler, bazen de hiçbir şey yapmak istemez. Tüm bunlar gelişimin doğal akışı içindedir. Bir ebeveyn olarak yapabileceğiniz en değerli şey ise bu süreci hızlandırmaya çalışmak değil, bebeğinizin kendi ritminde ilerlemesine güvenle eşlik etmektir. Bu gelişim ve dönüşüm sürecinde ise Doodle daima yanınızda.
Çocukların el yapısına uygun olarak tasarlanan Doodle kalemler sayesinde bu keşif sürecinde çocuğunuzun iz bırakmasına, elini daha bilinçli kullanmasına ve kendi hızında ilerlemesine alan açabilirsiniz.
Kaynak: