Bir bebek için 18 ay, bebeklikten çocukluğa geçişin iyice hissedilmeye başlandığı bir dönemdir. Bu dönemde bebekler sadece fiziksel olarak değil; duygusal, bilişsel ve sosyal açıdan da dünyayla daha aktif bir ilişki kurmaya başlar. Daha çok hareket ederler, daha çok denemek isterler ve çevrelerinde olup bitene karşı daha net tepkiler verirler.
18 aylık bebeğiniz bir gün kendi kendine kaşığı tutmaya çalışırken ertesi gün bir oyuncağı başka bir yere taşımak isteyebilir. Bunun yanı sıra bu dönemde tek kelimeyle ifade ettiği şeyi jestleriyle destekleyebilir. Bebeğinizde fark ettiğiniz tüm bu küçük değişimler ise aslında 18 aylık bir bebeğin gelişiminde önemli dönüm noktalarına işaret eder. Peki, bu dönemde neler gözlemlenir?
O halde gelin, 18 aylık bebeklerin gelişimini farklı alanlarda birlikte inceleyelim.
18 Aylık Bebeğin Gelişiminde Neler Gözlemlenir?
Tabii ki her çocuğun özellikleri birbirinden farklı ve buna bağlı olarak gelişimi kendine hastır. Ancak çocuk gelişimi alanında yapılan çalışmalar, belirli dönemlerde sıkça gözlemlenen bazı becerileri ebeveynler için yol gösterici olarak sunar. Böylece ebeveynler, çocuğun gelişim sürecini günlük davranışları üzerinden daha rahat gözlemleyebilir.
18 ay da çocuğunuzun gelişimi açısından bazı değişimlerle karşılaşabileceğiniz bir dönemdir. CDC (Centers for Disease Control and Prevention) ve UNICEF, 18 ayı çocuğun hem daha bağımsız hareket etmeye başladığı hem de çevresiyle bağlarını güçlendirdiği bir geçiş dönemi olarak tanımlar.
Çocuğunuzun bu dönemdeki gelişimini daha iyi anlayabilmek için de süreci birkaç başlık altında ele almakta fayda var.
Sosyal ve Duygusal Gelişim
18 aylık bebekler, duygularını daha görünür şekilde ifade etmeye başlar. Sevinç, öfke, hayal kırıklığı gibi duygular artık daha net gözlemlenebilir. Aynı zamanda bu dönemde bebekler, ebeveynlerinden ayrılmaya karşı daha hassas olabilir.
Bu dönemde sıkça gözlemlenen bazı davranışları şu şekilde sıralayabiliriz:
-
Tanıdık kişilere karşı daha rahat davranır.
-
İstediği bir şey olmadığında ağlar ya da itiraz eder.
-
Kendi başına bir şey yapmak ister (“Ben yapacağım!” tavrı).
-
Başka çocukları izler ve onlarla kısa süreli etkileşim kurabilir.
Bu tepkiler, aslında bebeğin sosyal dünyayı anlamaya ve kendi sınırlarını fark etmeye başladığını gösterir.
Ancak unutmayın ki bu dönemde duygusal açıdan gelişen çocuğunuz, yoğun duyguları ilk defa deneyimleyeceği için duygusal dalgalanmalar yaşayabilir. Yani öfke nöbeti olarak adlandırılan bazı ani duygusal çıkışlar, aslında çocuğunuzun hissettiği yeni duygulara karşı bir tepki ve bu dönemin doğal bir parçası diyebiliriz.
Dil ve İletişim Gelişimi
Dil gelişimi açısından 18 ay oldukça hareketli bir dönemdir. Bebekler bu dönemde kelimeleri sadece duymakla kalmaz, onları kullanmaya da başlar.
Buna göre de 18 aylık bebeklerin genellikle dil ve iletişim açısından gelişimsel dönüm noktalarını şu şekilde sıralamak mümkün:
-
Anne veya baba dışında üç veya daha fazla kelime söyleyebilir.
-
İstediği nesneyi işaret edebilir.
-
Basit yönergeleri anlayabilir (“Topu getir.” gibi).
-
İletişimi desteklemek için jest ve mimikleri kullanabilir.
Tabii ki her bebeğin özellikleri kendine has olduğu gibi bu dönemde söyleyebileceği kelime sayısı da farklı olabilir. Çünkü bazı bebekler daha çok konuşurken bazıları daha çok dinler ve gözlemler.
Burada önemli olan ise çocuğunuzla kurduğunuz iletişimde dil gelişimi açısından destekleyici alanlar yaratmaktır. Örneğin çocuğunuzun bir şeyi işaret ettiğinde işaret ettiği şeye dikkat edip nesneyi adlandırarak bunu bir dil gelişim fırsatına dönüştürebilirsiniz.
Bilişsel Gelişim
Bilişsel gelişim; bebeğin düşünme, problem çözme ve neden-sonuç ilişkisi kurma becerilerini kapsar. 18 aylık bebekler ise artık çevreleriyle daha bilinçli bir ilişki kurmaya başlar.
Bu dönemde bebekte şu davranışlar gözlemlenebilir:
-
Nesnelerin ne işe yaradığını fark eder.
-
Oyuncakları amaçlarına uygun kullanmaya başlar.
-
Basit problemleri deneme-yanılma yoluyla çözmeye çalışır.
-
Taklit ederek öğrenir.
Örneğin bir oyuncağın düğmesine basıldığında ses çıktığını fark eden bir bebek, bu davranışı tekrarlar. Bu tekrarlar, öğrenmenin temel taşlarından biridir.
Hareket ve Fiziksel Gelişim
18 ay, hareket özgürlüğünün belirgin şekilde arttığı bir dönemdir. Bebekler artık bedenlerini daha iyi tanır ve kullanır.
Bu dönemde bebeğinizde gözlemleyebileceğiniz değişimler ise şunlardır:
-
Kimseye veya hiçbir şeye tutunmadan yürüyebilir.
-
Merdivenleri emekleyerek ya da destekle çıkabilir.
-
Yardım almadan kanepeye veya sandalyeye çıkıp inebilir.
-
Kalemi ya da boyayı avuç içiyle kavrayarak karalama yapabilir.
-
Giydirirken ya da üstünü çıkarırken size yardımcı olmaya çalışabilir.
-
Kaşığı tutup ağzına götürmeyi deneyebilir.
Bu dönemde bebeğinizin fiziksel gelişimde gözlemleyebileceğiniz değişimlerden de anlaşıldığı gibi 18 ay, bebekler için daha çok kaba motor becerilerinin ön planda olduğu bir dönemdir. 18 aylık bebeklerin el kemikleri hala gelişim halindedir.
|
Uzman Görüşü Prof. Dr. Serdal Seven’in “İlk Kalemim” kitabında da belirttiği gibi bu dönemde hassasiyet değil, güç ve büyük kas grupları ön plana çıkar. Bu nedenle hareketlerin merkezi minik parmaklar değil, güçlü omuz ve dirseklerdir. |
Çocuğunuzun Gelişimini Desteklemek İçin İpuçları
“Peki, bu dönemde çocuğumun gelişimine nasıl destek olabilirim?” diye düşünüyorsanız yapabileceğiniz basit ve günlük hayatın bir parçası olan aktivitelerle çocuğunuzun gelişimine destek olabilirsiniz. Çünkü 18 aylık bir bebeğin gelişimini desteklemek için karmaşık oyuncaklara, uzun planlara ya da özel programlara ihtiyaç yoktur. Bu dönemde gelişim, çoğu zaman günlük hayatın akışı içinde kendiliğinden ilerler. Önemli olan ise bebeğin bu akışın içinde denemesine ve deneyim kazanmasına imkan tanımaktır.
Hareket Etmesine Alan Açın
18 aylık bebekler bedenlerini keşfetme ihtiyacı duyar. Güvenli bir ortamda serbestçe yürümesine, durmasına, yön değiştirmesine ve bazen düşmesine izin vermek hem kaba motor becerilerini hem de beden farkındalığını destekler. Bu nedenle çocuğunuz hareket ederken sürekli yönlendirmek ya da “Dikkat et!” uyarılarıyla süreci kesmek yerine ortamı güvenli hale getirip geri planda kalmaya özen göstererek daha destekleyici olabilirsiniz.
Günlük İşlere Dahil Edin
Bebekler için en anlamlı öğrenme, aslında gerçek hayatın içinde gerçekleşir. Bir nesneyi bir yerden başka bir yere taşımak, mutfakta karıştırma hareketini denemek ya da oyuncakları sepete koymak gibi aktiviteler hem el-göz koordinasyonunu hem de problem çözme becerilerini destekler.
Basit ve Açık İletişim Kurun
Bu dönemde uzun açıklamalara gerek yoktur. Kısa cümleler, tekrarlar ve jestlerle desteklenen iletişim, bebeğin dili anlamasını ve kullanmasını kolaylaştırır.
Örneğin bir nesneyi uzatırken adını söylemek ya da yaptığı bir hareketi kelimelerle eşlik ederek anlatmak, dil gelişimini doğal şekilde destekler.
Denemesine İzin Verin
18 aylık bebekler pek çok şeyi ilk kez dener. Bu denemeler çoğu zaman yavaş, dağınık ve sonuçsuz olabilir. Ancak öğrenme tam da bu noktada gerçekleşir. Bu dönemde çocuğunuz bir şeyi başaramadığında hemen müdahale etmek yerine biraz zaman tanıyarak çocuğunuzun kendi çözüm yollarını denemesine fırsat verebilirsiniz.
Tabii ki gerektiğinde destek olmak elbette önemlidir. Ancak bu desteğin, deneyerek öğrenmesine fırsat tanımayıp çocuğunuzun yerine yapmak şeklinde olmamasında fayda var.
Kısacası 18 aylık bir bebeğin gelişimi, küçük ama anlamlı adımlarla ilerler. Bugün bir nesneyi düşürür, yarın yerden alır. Bugün sadece bakar, yarın denemek ister. Bu adımların her biri, çocuğun dünyayla kurduğu ilişkinin güçlendiğini gösterir.
Unutmayın ki gelişim doğrusal bir çizgide ilerlemez. Bazı günler yeni bir beceri hızla ortaya çıkarken bazı günler hiçbir değişiklik olmuyormuş gibi hissedilebilir. Bu iniş çıkışlar gelişimin doğal bir parçasıdır. Bir ebeveyn olarak sizin yapabileceğiniz en değerli şey ise çocuğunuzun kendi ritmine saygı duyarak bu sürece güvenle eşlik etmektir. Bu gelişim ve dönüşüm sürecinde ise Doodle daima yanınızda.
Çocukların el yapısına uygun olarak tasarlanan Doodle kalemler sayesinde bu keşif sürecinde çocuğunuzun iz bırakmasına, elini daha bilinçli kullanmasına ve kendi hızında ilerlemesine alan açabilirsiniz.
Kaynak: