2 yaş, çocukların dünyayla kurduğu ilişkinin gözle görülür şekilde değiştiği bir dönemdir. Çünkü bu dönemde çocuklar daha çok hareket ederler, daha çok denerler ve daha çok “Ben yapacağım.” derler. Bu nedenle de 2 yaşındaki çocuğunuzun eline bir kaşık alıp kendi kendine yemeye çalışması ya da bir kalemi sıkıca kavrayıp kağıdın üzerinde izler bırakması, aslında motor gelişiminin önemli işaretleridir.
Motor gelişim, çocuğun hem bedenini hem de çevresini tanıma biçimini doğrudan etkiler. Bu gelişim iki ana başlıkta ele alınır: Kaba motor beceriler ve ince motor beceriler.
O halde gelin, çocukların fiziksel gelişiminin temelini oluşturan motor becerileri, 2 yaşındaki bir çocuğun motor gelişimi detaylarını ve çocuğun gelişimi için yapılması gerekenleri birlikte keşfedelim.
Motor Beceriler Nelerdir?
Motor gelişiminden bahsederken değinilen kaba motor beceriler ve ince motor beceriler arasındaki ayrım, çocuğun vücudunu nasıl kullandığını daha iyi anlayabilmek için yapılır.
Her iki beceri alanı, çocuğun gelişiminde birbiriyle bağlantılı olsa da çocuğun bedeninde bu beceriler gelişirken kullanılan kas grupları ve desteklenme biçimleri farklı olur. Bu nedenle de 2 yaşındaki bir çocuğun motor gelişimini keşfetmeden önce bu iki becerinin detaylarını öğrenmemizde fayda var.
Kaba Motor Beceriler
Kaba motor beceriler, vücudun büyük kas gruplarını içeren hareketleri kapsar. Emeklemek, yürümek, koşmak, zıplamak, tırmanmak gibi tüm bedenin aktif olduğu aktiviteler bu gruba girer.
2 yaş civarında çocuklar genellikle daha dengeli yürümeye başlar, kısa mesafelerde koşmayı dener ve çevresini hareket ederek keşfetmek ister. Bu beceriler, çocuğun hareket özgürlüğünü ve beden farkındalığını artırır. Kaba motor gelişim, çocuğun dünyayla fiziksel temas kurmasının temelini oluşturur.
Bu dönemde çocuğun hareket etmesine alan açmak ve onu sürekli yönlendirmek yerine güvenli bir ortamda serbest bırakmak, kaba motor gelişim için oldukça önemlidir.
İnce Motor Beceriler
İnce motor beceriler; eller, parmaklar ve gözler arasındaki koordinasyonu gerektiren daha küçük ama kontrollü hareketleri kapsar. Bir kaşığı tutmak, bir kalemi kavramak, küçük bir nesneyi yerleştirmek ya da bir oyuncağın parçasını çevirmek bu becerilere örnek verilebilir.
Örneğin bir çocuğun yürümesi kaba motor gelişimin bir parçasıyken kendi kendine yemek yemeye çalışması ya da kağıt üzerine kalemle iz bırakması ince motor becerilerle ilgilidir.
İnce motor beceriler, çocuğun günlük hayatta bağımsızlaşmasının önemli bir adımıdır. Yemek yeme, giyinme, ilerleyen yıllarda yazı yazma gibi pek çok becerinin temelinde bu gelişim yer alır. Bu nedenle ince motor gelişimi, çoğu zaman daha bilinçli şekilde desteklenmeye ihtiyaç duyar.
2 Yaş Civarında Çocuğun Motor Gelişiminde Neler Gözlemlenir?
Tabii ki her çocuk kendi hızında gelişir. Ancak çocukların gelişimlerini takip etmek için dönemsel olarak yapabilecekleri, çocuk gelişimi uzmanları tarafından belirtilir. Böylece ebeveynler, çocuğun gelişimini davranışları üzerinden takip edebilir.
CDC (Centers for Disease Control and Prevention), 2 yaş dönemini hem kaba hem de ince motor becerilerin hızla şekillendiği bir geçiş evresi olarak tanımlar. Buna göre de çocukların bu dönemde yapabilecekleri şu şekilde sıralanır:
-
Koşmak
-
Tek ayaklarıyla ileriye doğru topa vurmak
-
Yardım alarak veya almayarak yürüyüp merdiven inmek ve çıkmak
-
Nesneleri başparmak ve işaret parmaklarıyla daha kontrollü tutmak
-
Kaşık kullanmak
-
Bir elleriyle bir şey tutarken diğer ellerini kullanmak (örneğin bir elleriyle şişe tutarken diğer elleriyle kapağını açmak)
Unutmayın ki bazı beceriler bazı çocuklarda daha erken ortaya çıkarken bazıları için biraz daha zamana ihtiyaç duyulabilir. Bu farklılıklar çoğu zaman gelişimin doğal bir parçasıdır. Yine de çocuğunuzun gelişimini düzenli kontrollerle takip etmek ve fiziksel gelişimiyle ilgili sizi endişelendiren bir durum olduğunda bir uzmana danışmak, süreci daha güvenle ilerletmenize yardımcı olur.
Motor Beceriler Nasıl Desteklenir?
Motor beceriler bebeklikten itibaren doğal bir sırayla gelişir. Çocuklar genellikle önce büyük hareketleri öğrenir, zamanla daha küçük ve kontrollü hareketlere geçer. Bu süreçte en büyük destek ise çocuğun hareket edebileceği ve deneyim kazanabileceği alanlar yaratmaktır.
Kaba motor beceriler çoğu zaman günlük hareketlerle kendiliğinden gelişirken ince motor beceriler için biraz daha fazla fırsat sunmak faydalı olabilir. Boyama yapmak, oyun hamuruyla şekiller oluşturmak ya da kalemle serbestçe karalamak bu noktada iyi birer destekleyicidir. Ancak çocuğunuzun ince motor becerilerinin gelişimini desteklerken bu beceriler hakkında şu detayları unutmamanızda fayda var:
-
İnce motor beceriler, çocukların dünyayı daha güvenli ve bağımsız bir şekilde keşfetmesine yardımcı olur. Bir nesneyi tutabilmek, çevirebilmek ya da kontrol edebilmek, çocuğun hem kendine olan güvenini hem de çevresiyle kurduğu ilişkiyi güçlendirir.
-
İnce motor beceriler, kaba motor gelişimden tamamen bağımsız değildir. Tüm vücudu kapsayan hareketler, el ve parmakların daha kontrollü kullanılabilmesi için gerekli altyapıyı oluşturur. Bu nedenle motor gelişimi desteklerken bütüncül bir yaklaşım benimsemek önemlidir.
-
Hem ev içinde hem de dış mekânlarda sunulan zengin ve çeşitli deneyimler, ince motor becerilerin gelişmesi için doğal fırsatlar yaratır. Çocuğun farklı yüzeylere dokunması, nesneleri taşıması ve keşfetmesi bu sürecin bir parçasıdır.
-
Günlük hayatın içindeki gerçek ve anlamlı deneyimler, çocuklar için en güçlü motivasyon kaynaklarından biridir. Örneğin mutfakta size eşlik etmesi, bir şeyi karıştırması ya da dökmesi hem el-göz koordinasyonunu destekler hem de ince motor becerilerinin gelişmesine katkı sağlar.
Kısacası 2 yaşındaki bir çocuğun motor gelişimi, günlük hayatın içinde adım adım ilerler. Bir gün kalemi yere atar, ertesi gün kağıdın üzerinde gezdirir. Bugün sadece karalar, yarın daireye benzeyen bir şekil çizer. Bu küçük adımların her biri, gelecekteki öğrenme sürecinin temelini oluşturur.
|
Uzman Görüşü Prof. Dr. Serdal Seven’in “İlk Kalemim” kitabında da belirttiği gibi bu dönemde çocukların el kemikleri henüz tam olarak sertleşmemiştir ve eller hala gelişim halindedir. Bu nedenle kalemi “doğru” tutmasını beklemek ya da tutuşunu zorla düzeltmeye çalışmak, gelişimi hızlandırmak yerine zorlaştırabilir. 2 yaş civarında görülen avuç içiyle kavrama ve kontrolsüz karalamalar, biyolojik olarak sağlıklı ve gerekli bir gelişim basamağıdır. Asıl önemli olan ise çocuğun elini yormadan kullanabilmesi ve denemeye devam edebilmesidir. |
Bir ebeveyn olarak siz de gelişimine katkı sağlamak için çocuğunuzun eline rahatça kavrayabileceği, denemeye ve keşfetmeye alan tanıyan araçlarla aktiviteler sunabilirsiniz. Böylece çocuğunuzun motor becerilerini desteklerken süreci onun için keyifli bir deneyime dönüştürebilirsiniz. Bu dönüşüm sürecinde ise Doodle daima yanınızda.
Çocukların el yapısına uygun olarak tasarlanan Doodle kalemler sayesinde bu keşif sürecinde çocuğunuzun iz bırakmasına, elini daha bilinçli kullanmasına ve kendi hızında ilerlemesine alan açabilirsiniz.
Kaynak:
-
“İlk Kalemim” , Prof. Dr. Serdal Seven